BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Elif ÖKSÜZ GÜNEŞ
YİNELENMEYE MAHKÛM ÖZNE/LER: TAKMA GÖZ
 
Türk edebiyatındaki önemli kırılma noktalarından biri olan İkinci Yeni şiirinin şairleri ortak dile başkaldırır; dilin kalıplaşmış düzeninin karşısına bireyselden evrensele derinleşen bir sanat dili kurarlar. Dilin ve şiirin geleneğinden ayrılmaları onların metinlerinin anlamsız olduğu yönünde eleştirilmesine sebep olur. Sanattaki ve toplumdaki egemen yapıya karşı çıkış nedeniyle sanatkârların yaşamdan kopuk, halka kayıtsız olduğu belirtilir. Ancak alışılmış şiir dilinden ve imge kuruluşundan farklı olması sebebiyle anlamsızlık, toplumdan kopukluk gibi sebeplerle tepkileri üzerine çeken şairler hakkındaki bu kanaat, şiirlerin tematik çatışma zemininde sıkça görülen yalnızlık, sıkıntı ve bunaltıdan kaynaklanır. Şiirin biçim ve biçemini içinde doğduğu çağın koşulları belirlediği dikkate alındığında bu kavramların şairin kişisel bunaltısı, yalnızlığı değil, bir toplumun panaromasının çizgileri belirir. Toplumdan kopukluğun aksine onu kavramaya çalışma edimi söz konusudur. Şiiri, insan eylemlerini bütün zaman kiplerine çekmek olarak tanımlayan ve İkinci Yeni’nin önemli isimleri arasında yer alan Ece Ayhan toplumsal ve tarihsel konulara yaklaşımı ile dikkat çeker. Yaşamdan ve tarihten kesitler sunarken geçmişe yeni yorumlar getirir. Anlatılanların aktarıldığı gibi olmadığını, iktidardakilerce yazıldığını/yazdırıldığını, algı biçimlerinin değiştirildiğini ileri sürer. İktidar onun sanatının temel sorgu alanlarındandır. Kalabalık kentler içinde yaşayan ama hem diğer insanlara hem de kendisine yabancılaşan bireyi anlatan Ece Ayhan, Takma Göz başlıklı şiirinde imgeler aracılığı ile mekânda, zamanda ve otorite/iktidar tarafından çizilen evrende tutuklu bırakılan insanı konu edinir. Şiirde dünyaya başkalarının gözü, bakış açısı ile bakma çaresizliği ve bireyin durumdan rahatsızlığı dile getirilir. Bu çalışmada dış dünyaya açılımın kapısı olan gözlerin takma gözlerle yer değiştirme nedeni, şiir öznesinin söylemi, psikolojik ve sosyolojik göndergeleri ile irdelenecek; onu takma gözlerle bakmak zorunda bırakan etkenler, aygıtlar araştırılacak.

Anahtar Kelimeler: Ece Ayhan, Özne, Yabancılaşma



 


Keywords: