BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Burak ARMAĞAN, Ülkü ELİUZ
TARİHSEL VERİLER IŞIĞINDA GÖZBAĞI ROMANI
 
Dünya üzerinde hüküm süren kapitalist anlayışın toplumsal cephede yarattığı tahribat, Türk edebiyatında büyük ölçüde toplumcu gerçekçi akım/ kuram çerçevesinde inşa edilen eserlerde işlenir. İşçi, köylü ve yoksul kesimin/ küçük insanın var olma mücadelesinin ele alındığı bu eserlerde değişen güç odağının getirdiği yeni düzenin eleştirisi yapılırken çağın karakteristik yapısı da gözler önüne serilir. Toplumcu gerçekçi eksende kurgulanan yapıtlardan biri olan Gözbağı, Erol Toy tarafından yazılıp 1977 yılında yayımlanır. Fabrika müdürleri/ patronlar/ sarı sendikacılara karşı işçilerin verdiği savaşın ve işçi bilinçlenmesinin anlatıldığı romanda, üç kuşağa yayılan kişiler düzlemi üzerinden yüz on yıllık bir süreç aktarılırken Türkiye’deki işçi profilinin değişim ve gelişimi, vasıfsız işçiliğin sınıf şuuru taşıyan kitlelere dönüşümü gösterilir. Gerçek tarihteki verilerin kurmacaya taşınmasıyla örülen olay örgüsü, 19. yüzyılda endüstrileşme faaliyetlerine başlayan Osmanlı Devleti’nin demiryolu inşasının imtiyazını Fransızlara vermesi ile başlayıp 1974 yılındaki Kıbrıs Barış Harekatı’na kadar geçen dönemi kapsar. Tematik ve karşı güç unsurları yardımıyla kapitalizm-emek çatışmasının belirginleştirildiği romanda, söz konusu dönem aralığında yaşanan siyasi, askeri ve iktisadi gelişmelerin sosyal hayattaki yansımalarına değinilir. İç ve dış politikada gerçekleşip metne dâhil edilen olaylar, “gözbağı” isminde gizlenen özgürleşme izleğini açığa çıkaran nitelik taşırlar. Bu bildiride modern işçi yaratma idealine yoğunlaşan Gözbağı romanının entrik kurgusunu meydana getiren tarihsel arka planın metne kazandırdığı boyut incelenecektir.

Anahtar Kelimeler: Gözbağı, İşçi, Mücadele, Tarihsel Veriler



 


Keywords: