BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Emrah SEFEROĞLU
SAVAŞ EDEBİYATI BAĞLAMINDA KİŞİLERİN DÖNÜŞÜMÜ: KEMAL TAHİR ESİR ŞEHİR ÜÇLEMESİ
 
Savaşlar, sınırlar, milliyetçilik, pragmatik tepki, ekonomi, rasyonelleştirme gibi temellere dayandırılmış olsa da insani değerlerin evrensel ölçülerden uzaklaştırılıp dar sınırlarda yüceltildiği kriz anlarıdır. Etkilerini yalnızca cephe ve sınırlarda göstermez. Çoğu zaman ‘şimdi’ ve ‘bura’nın ötesinde ‘gelecek’’ ve ‘çevre’yi de içine alarak bittikten sonra da devam eder. İnsan hayatının dinamiklerinin kullanıldığı savaş dönemleri tarih ile edebiyatın yolunu kesiştirir. Savaşın yarattığı kriz ortamı bireylerin de toplumların da ritüellerini, reflekslerini, dengelerini bütün yaşamını değiştirir. Savaşın edebiyat ürünü olarak kurgulanması sadece bir metin yaratmak ile ilgili değildir. Savaşın konu edildiği metinler toplumun sınırlarını belirleyen acı ve bellek eşiğinin aktarıcısıdır. Edebiyatçılar tarihi olayların çizdiği sınırları benimseme ve bu sınırların içinde kalma konusunda oldukça isteksizdir. İnsan varoluşunun henüz edebiyat sınırlarına dâhil edilmemiş nüanslarını bulma ve onları sanatına dâhil etme konusunda ısrarcı olurlar. Bu bakımdan tarih, edebiyatçıların en önemli kaynaklarından biridir. Bu denklem sayesinde/yüzünden dünya tarihinin kurgu karakterlerle doldurulmamış pek az kısmı kalır. Okur eserler yardımıyla tarihi, tarihçilerin yaratmayı göze alamadığı kadar bütün bir şekilde görme fırsatı bulur. Tarihsel bir dönemi ele alan edebi eserin, tarihsel gerçekliği hedeflemesi de gerekli değildir. Sanatçı, zihnindeki problemleri en iyi ifade edeceğini düşündüğü tarihsel dönemi seçme ve onu yaratmak istediği atmosferin unsurlarından sadece biri olarak kullanma hakkını elinde bulundurur. Savaşı cephe gerisinden anlatmak, savaşın yıkıcı etkilerini gözler önüne sermek kadar sanatın ima gücünü kullanarak cephedeki etkiyi yaratmak demektir. Kemal Tahir Esir Şehir İnsanları, Esir Şehrin Mahpusu, Yol Ayrımı isimli üç kitaptan oluşan eserinde kurguladığı karakterlerin dönüşümü üzerinden toplumun değişimi ve devingen yapısını ortaya koyar. Çalışmada eserdeki kişiler düzlemi ve kişilerin değişimi tarihi bir gerçeklik olan savaşla bağdaştırılarak açıklanacaktır.

Anahtar Kelimeler: Savaş Edebiyatı, Değişim, Kemal Tahir, Kişiler Düzlemi



 


Keywords: