BİLDİRİ DETAY

Rıfat AKBAŞ
KLASİK ARAP ŞİİRİNDE TENKİT VE ÇEŞİTLERİ ÜZERİNE
 
Arap kültür tarihine bakıldığında İslam Öncesi dönemde (Câhiliye) olduğu gibi İslam sonrası dönemde de şiirin özel bir yeri olduğu görülür. Câhiliye dönemi edebiyatında kısmen dinî unsurların işlenmiş olduğu görünmekle beraber bu tür dinî konular, Kur’an ve Hz. Peygamber’in konuyla ilgili yaklaşımlarına bağlı olarak İslâmi dönem Arap edebiyatında daha ağırlıklı görülmektedir. Bu yaklaşımın sebebi ise Câhiliye Arap toplumunun, şiir ve şairlerden yararlanırken inanç, hakkaniyet ve ahlak noktasında genellikle ölçüsüz ve aykırı bir tutum sergilemiş olmasıdır. Aslında Arapların başka milletlerle yaşamaya başlaması ve hatta kaynaşmasına bağlı olarak ortaya çıkan ilmi, edebî ve kültürel etkileşimle birlikte yabancı dillerden yapılan tercümeler, bir bütün olarak toplumun düşünce yapısında da köklü değişikliklere yol açmıştır. Anlayış ve düşünce yapısındaki bu değişimler sonucunda edebî anlamda süratle ilerleyen dönemin bütün ilimleri, sanatsal açıdan da kendisini hissettirmiştir. Böylesine yoğun ve aktif bir etkileşimin yaşandığı dönemde gerek şairler gerekse tabii ve engin selikalarına (dil yetilerine) güvenen halk olarak farklı düşüncelere sahip kesimlerin, şifahen de olsa düşüncelerini rahatça dile getirmeleri haliyle bir tenkit ortamını oluşturmuştur. Söz konusu ortamda en fazla görülen tenkitlerin başında ise özsel tenkit, subjektif tenkit, halk tarafından yapılan tenkit, telaffuz ve anlama yönelik öne sürülen tenkit ile inanca yönelik tenkitler gelmektedir. Bu bağlamda bildiride klasik Arap şiirinde yer almış tenkit çeşitlerine örnek olabilecek olaylara yer verilerek tenkidin klasik Arap edebiyatındaki geçmişine dikkat çekilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Arap Edebiyatı, Arap Şiiri, Tenkit, Tenkit Çeşitleri, Şiir ve Şairler.



 


Keywords: