BİLDİRİ DETAY

Rıfat AKBAŞ
ARAP DİL KURALLARININ BELİRLENMESİNDE KLASİK ARAP ŞİİRİNİN ÖLÇÜT KABUL EDİLMESİ ÜZERİNE
 
Arapların İslam dini ile tanışmalarından sonra bu dinin kutsal kitabını daha iyi anlayabilmek ve İslamı kabul etmiş ama aslen Arap olmayanların da bu kitabı en doğru bir şekilde anlayabilmelerini sağlamak amacıyla başlattıkları dil faaliyetleri hicri ikinci yüzyılın sonlarına doğru zirveye ulaşmıştır. Arap dilinin kurallara bağlanma süreci başladığı zaman şiir, dilcilerin en önemli ölçüt ve dayanaklarından bir tanesini oluşturmuştur. Zira şiir, öteden beri Arap kültürünün en önemli ve ayrılmaz bir parçası olarak görülmüştür. Arap Edebiyatının yaklaşık yüz elli-iki yüz yıl İslâm’dan öncesine kadar götürülmesi de Arapların dil ve şiir alanında ne denli kadim bir geçmişe sahip olduklarını ortaya koymaktadır. Arap dil kurallarının yazılı bir şekilde bize ulaştığı ilk kitabın sahibi olan ve hicri 180 yılında vefat eden Sîbeveyhi’nin hocaları olan Halil b. Ahmed, Yunus b. Habîb, Ahfeş el-Kebîr, İsa b. Ömer ve Asma‘î gibi âlimlerden nakiller yapıp ikiyüz otuz altı şairden yaklaşık bin elli şiire yer vermesi şiirin dil kuralları bazındaki dayanak derecesini göstermektedir. Dil kurallarının belirlenmesi hususunda şiirlerin hangi döneme ait olduğunun araştırılması ve şiirin kimler tarafından rivayet edildiği meselesi üzerinde de durulmuştur. Böylece dil kurallarının belirlenmesinde bir zamanlama sınırlamasına gidilmiş, belli bölgeler dışında kalan şairlerin şiirleri dikkate alınmadığı gibi belli bir zaman diliminden sonra yaşamış olan şairlerin şiirleri de ölçüt olarak kabul edilmemiştir. Bildiride özellikle klasik Arap şiirinin dil kurallarının belirlenmesindeki rolü üzerinde durulacak, ilk gramer kaynak kitapları olarak görülen eserlerde şiirin ne derecede ölçüt kabul edildiğine dair rakamsal oranlara değinilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Arap Edebiyatı, Klasik Arap Şiiri, Arap Dil Kuralları, Arap Grameri, Dil Kurallarının Ölçütleri.



 


Keywords: